Jak przestać odkładać wszystko na później? 5 sposobów na prokrastynację
Masz odpisać na ważnego maila, ale najpierw sprawdzasz wiadomości w telefonie. Planujesz posprzątać mieszkanie, tylko jeszcze obejrzysz jeden odcinek serialu. A dokument, który miał być gotowy w poniedziałek? Przecież do piątku zostało sporo czasu. Brzmi znajomo? Odkładanie obowiązków na później zdarza się niemal każdemu. Problem zaczyna się wtedy, gdy drobne opóźnienia zamieniają się w rosnącą listę zaległości.
Jak przestać odkładać wszystko na później? Zamiast czekać na przypływ motywacji, zacznij od małego działania. Podziel zadanie na prostsze czynności, ogranicz rozpraszacze i ustal, kiedy dokładnie rozpoczniesz pracę. Nie musisz od razu zmieniać całego dnia – często najtrudniejszy jest sam początek.
Dlaczego odkładamy rzeczy na później?
Prokrastynacja to świadome odwlekanie działania, mimo że wiemy, iż zwłoka może nam zaszkodzić. Nie zawsze wynika z lenistwa. Czasem zadanie wydaje się zbyt trudne, nudne albo nieprzyjemne. Innym razem obawiamy się, że nie wykonamy go wystarczająco dobrze.
Wyobraź sobie, że musisz przygotować prezentację. Zamiast otworzyć dokument, zaczynasz porządkować pulpit, przeglądać wiadomości lub planować zakupy. Wszystkie te czynności mogą być przydatne, ale żadna nie przybliża cię do ukończenia prezentacji.
Odkładanie zadania przynosi chwilową ulgę. Niestety obowiązek nie znika, a zbliżający się termin potrafi wywoływać coraz większy stres. Jak przerwać ten schemat?
5 sposobów na codzienną prokrastynację
Nie potrzebujesz rozbudowanego planera ani skomplikowanego systemu zarządzania czasem. Na początek wypróbuj kilka prostych rozwiązań.
1. Zacznij od dwóch minut
Duże zadania potrafią przytłaczać, dlatego zamiast myśleć o całej pracy, skup się na pierwszej drobnej czynności. Masz posprzątać mieszkanie? Zacznij od odłożenia rzeczy z biurka. Musisz napisać tekst? Otwórz dokument i zanotuj trzy pomysły.
Dwie minuty nie wystarczą na wykonanie dużego zadania, ale mogą pomóc przełamać opór przed rozpoczęciem. A kiedy już zaczniesz, kontynuowanie pracy bywa łatwiejsze.
2. Podziel zadanie na mniejsze części
„Zrobić porządek w dokumentach” brzmi jak zajęcie na całe popołudnie. „Posegregować rachunki z ostatniego miesiąca” jest już znacznie bardziej konkretne.
Podobnie wygląda przygotowanie do egzaminu. Zamiast zapisywać w kalendarzu „nauka”, wybierz jeden rozdział lub określoną liczbę zagadnień. Dzięki temu łatwiej ocenić, od czego zacząć i kiedy można uznać zadanie za zakończone.
Zamiast ogólnego planu – konkretne działanie
Zamiast: „Muszę w końcu ogarnąć mieszkanie”.
Zaplanuj: „Dzisiaj po obiedzie przez 15 minut uporządkuję szafkę w kuchni”.
Im dokładniej określisz pierwszą czynność, tym mniej czasu stracisz na zastanawianie się, od czego właściwie zacząć.
3. Usuń rozpraszacze, zanim zaczniesz
Telefon leżący obok komputera potrafi skutecznie odciągać uwagę. Jedno powiadomienie, szybkie sprawdzenie wiadomości i nagle okazuje się, że minęło dwadzieścia minut.
Przed rozpoczęciem pracy wycisz powiadomienia, zamknij niepotrzebne karty przeglądarki i odłóż telefon poza zasięg ręki. Nie musisz rezygnować z rozrywki na cały dzień. Wystarczy stworzyć sobie warunki do wykonania konkretnej czynności.
Jeśli pracujesz przy komputerze, możesz też ustalić krótkie okresy skupienia, na przykład 25 minut pracy i 5 minut przerwy. Traktuj je jako pomoc, a nie kolejną zasadę, której trzeba bezwzględnie przestrzegać.
4. Ustal godzinę rozpoczęcia, a nie tylko termin zakończenia
„Muszę to zrobić do piątku” nie odpowiada na pytanie, kiedy właściwie zabierzesz się do pracy. W efekcie zadanie łatwo przesuwać z dnia na dzień, aż zostanie ostatni wieczór.
Spróbuj zaplanować konkretny moment: „We wtorek o 18:00 siadam do rozliczenia rachunków”. Jeszcze lepiej, jeśli połączysz go z codziennym zwyczajem, na przykład rozpoczęciem pracy zaraz po porannej kawie.
Taki plan nie gwarantuje sukcesu, ale ogranicza konieczność ciągłego podejmowania tej samej decyzji: „Zrobić to teraz czy może później?”.
5. Nie próbuj nadrabiać wszystkiego jednego dnia
Po tygodniu odkładania obowiązków łatwo wpaść na pomysł wielkiej mobilizacji. Od jutra pobudka o szóstej, trening, porządki, nauka języka i załatwienie wszystkich zaległych spraw.
Problem w tym, że tak ambitny plan może szybko zniechęcić. Wystarczy jedno niepowodzenie, aby wrócić do starego schematu.
Lepiej wybrać jedno lub dwa zadania, które rzeczywiście możesz wykonać. Zamiast próbować odzyskać cały stracony czas, skup się na tym, co jesteś w stanie zrobić dzisiaj.
Co zrobić, gdy mimo wszystko znowu odkładasz zadanie?
Przede wszystkim nie traktuj jednego gorszego dnia jak porażki. Każdemu zdarza się stracić koncentrację, źle oszacować czas albo zwyczajnie nie mieć energii do pracy.
Warto wtedy zadać sobie trzy pytania:
- Czy wiem dokładnie, co mam zrobić?
- Czy zadanie nie jest zbyt duże lub trudne na ten moment?
- Co mogę zrobić przez najbliższe pięć minut, żeby ruszyć z miejsca?
Czasami odpowiedzią będzie podzielenie pracy na mniejsze części. Innym razem potrzebujesz odpoczynku, pomocy drugiej osoby lub zmiany terminu. Jeśli jednak odkładanie obowiązków regularnie utrudnia codzienne funkcjonowanie i powoduje silny stres, warto porozmawiać ze specjalistą.
Nie musisz czekać na idealny moment
Motywacja nie zawsze pojawia się przed działaniem. Czasem dopiero rozpoczęcie zadania sprawia, że nabieramy ochoty na jego kontynuowanie.
Nie oznacza to, że każdy dzień musi być maksymalnie produktywny. Odpoczynek, spontaniczne plany i chwile bez obowiązków również są potrzebne. Różnica polega na tym, czy świadomie wybierasz odpoczynek, czy uciekasz przed zadaniem, które i tak będziesz musiał wykonać.
Nie musisz zrobić wszystkiego dzisiaj. Wybierz jedną rzecz, którą od dawna odkładasz, i wykonaj jej pierwszy, najmniejszy krok. To dobry początek zmiany codziennych nawyków.